ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Ο αφηγηματικός λόγος

View more presentations or Upload your own.

Δήλωση Σεφέρη κατά Δικτατορίας (28.3.1969)

Ιστορική υπήρξε η Δήλωση της 28ης Μαρίου 1969 από πλευράς του Νομπέλίστα Ποιητή μας Γιώργου Σεφέρη κατά του διδακτορικού καθεστώτος, που επιβλήθηκε στην Ελλάδα στις 21 Απριλίου 1967.

Οι ιδανικοί αυτόχειρες της λογοτεχνίας

«Το να πεθαίνεις είναι μια τέχνη» έγραφε η Σύλβια Πλάθ (1932-1963) στο ποίημα της Λαίδη Λάζαρος, το 1962. Λίγο καιρό αργότερα, στις 11 Φεβρουαρίου του 1963, η Πλαθ αυτοκτόνησε, εισπνέοντας φυσικό αέριο από το φούρνο. Λίγο πριν, είχε φροντίσει να αφήσει γάλα και φαγητό για τα δυο της παιδιά. Ο γιος της Νίκολας, αυτοκτόνησε και αυτός το 2009, αποδεχόμενος έτσι την αυτοκτονική παρακαταθήκη που του κληροδότησε η μητέρα του. Κρεμάστηκε στο σπίτι του στην Αλάσκα ενώ έπασχε από κατάθλιψη.

Τι είναι αυτό που οδηγεί πολλούς ανθρώπους της τέχνης στην πράξη της αυτοκτονίας; Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά στους μεγάλους λογοτέχνες, δεν είναι λίγες εκείνες οι περιπτώσεις των συγγραφέων και ποιητών που έδωσαν τέλος στη ζωή τους και μάλιστα σε μικρή ηλικία. Τους περισσότερους από τους αυτόχειρες λογοτέχνες, πριν αυτοκτονήσουν τους είχε χτυπήσει η κατάθλιψη ή κάποιο είδος ψυχικής διαταραχής καθώς αρκετοί από αυτούς είχαν νοσηλευτεί σε ψυχιατρικά ιδρύματα. Τα πνευματικά τους όμως παιδιά έχουν παραμείνει αναλλοίωτα μέσα στον χρόνο, λαμπρά τεκμήρια της ιδιοφυούς τους υπόστασης, της καλλιτεχνικής τους φλόγας. Καθίσταται για τους ανθρώπους αυτούς δυσβάσταχτη η συμβίωση και η επιβίωση τελικά, στη δυσκίνητη μηχανή ενός κόσμου που είναι χτισμένος έξω από τα προσωπικά τους μέτρα, έξω από την δική τους σφαίρα θεώρησης των πραγμάτων; Είναι πολύ πιθανό. Παρακάτω ακολουθούν μερικά παραδείγματα σπουδαίων ξένων αλλά και Ελλήνων λογοτεχνών που αφαίρεσαν τη ζωή τους, αποδεικνύοντας ότι κάποιες φορές ένα χάρισμα μπορεί να χρησιμοποιήσει το κεντρί του και να τσιμπήσει τον ξενιστή του, ίσως ως αντίτιμο για το δώρο που το δόθηκε.

Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ (1899-1961) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς του 20ου αιώνα ενώ είχε τιμηθεί το 1953 με το βραβείο Πούλιτζερ και το 1954 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Εθελοντής στον Ερυθρό Σταυρό από το 1917 ήρθε σε επαφή με την πικρή ωμότητα του πολέμου, ενώ η αποτυχία ενός ειδυλλίου στα πρώτα χρόνια της ζωής του τον σημάδεψε, προκαλώντας του βαρύ ψυχικό τραύμα το οποίο κουβάλησε σε όλη του τη ζωή. Από τότε ο Χέμινγουεϊ παντρεύτηκε συνολικά 4 φορές. Το 1928 ο πατέρας του αυτοκτονεί. Το 1954 δεν μπόρεσε να παραστεί στην απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας που του απένειμαν ύστερα από σοβαρούς τραυματισμούς οφειλόμενους σε 2 αεροπορικά δυστυχήματα κατά την διάρκεια της επίσκεψής του στην Αφρική. Τα χρόνια που ακολούθησαν την βράβευση του, ο Χέμινγουει επιδόθηκε στην κατάχρηση αλκοόλ. Το 1960 νοσηλεύτηκε στην κλινική Mayo λόγω της κατάθλιψης και της παράνοιας που είχε εμφανίσει, όπου και υποβλήθηκε σε θεραπείες με ηλεκτροσόκ, οι οποίες όμως του προκάλεσαν απώλεια μνήμης. Μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας την άνοιξη του 1961, τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου αυτοπυροβολήθηκε στο κεφάλι (με τον ίδιο τρόπο δηλαδή που είχε αυτοκτονήσει και ο πατέρας του).

«Θάρρος είναι να μην αφήνεις ποτέ τους φόβους σου να επηρεάζουν τις πράξεις σου» είχε πει ο Άρθουρ Καίσλερ (1905-1983). Ο Βρετανός συγγραφέας και δημοσιογράφος απίστησε ως προς το ίδιο του το απόφθεγμα, όταν την 1η Μαρτίου του 1983 αυτός και η σύζυγος του αυτοκτόνησαν στο σπίτι τους στο Λονδίνο, ενώ ο Κέσλαιρ έπασχε από Πάρκινσον και λευχαιμία. Άφησαν ένα σημείωμα αυτοκτονίας όπου ο Καίσλερ εξηγούσε την αδυναμία του να ζήσει κανονικά λόγω της ασθένειας του και η γυναίκα του την αδυναμία της να συνεχίσει να ζει χωρίς τον άντρα της.

«Αγαπημένε. Έχω τη βεβαιότητα πως παραφρονώ ξανά..Και δεν θα γιατρευτώ αυτή τη φορά. Αρχίζω να ακούω φωνές και δεν μπορώ να συγκεντρωθώ...». Μερικά από τα τελευταία λόγια της Βιρτζίνια Γουλφ (1882-1941) στο σημείωμα αυτοκτονίας που άφησε προς τον άντρα της, Λέοναρντ Γουλφ, λίγο πριν βυθιστεί με πέτρες στις τσέπες της, στον ποταμό Ουζ του Σάσεξ στις 28 Μαρτίου του 1941. Η κορυφαία Αγγλίδα μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος υπέστη μια σειρά από κλονισμούς, εξαιτίας των πολλαπλών θανάτων μελών της οικογενείας της, γεγονός που την οδήγησε στην κλινική για ένα διάστημα. Οι επαναλαμβανόμενες καταθλιπτικές της περίοδοι καθώς και η σεξουαλική κακοποίηση που υπέστη από τους ετεροθαλείς αδερφούς της επέτειναν την ψυχική της κατάρρευση αφήνοντας άθικτες όμως τις λογοτεχνικές της ικανότητες. Η μανιοκατάθλιψη την ταλάνισε καθόλη της την ζωή και χρωμάτισε το λογοτεχνικό της έργο, ενώ λίγο πριν την αυτοκτονία της την είχε πια επηρεάσει σε τέτοιο βαθμό που ήταν ανίκανη πλέον να γράψει.

«Και η λευκή φωνή μου μίλησε. Σκοτώσου!» γράφει ο Georg Trakl (1887-1914) στο ποίημα του «Αποκάλυψη και Αφανισμός». Ο Αυστριακός ποιητής, η οικογένεια του οποίου αδιαφορούσε για την λογοτεχνική του φύση, φαίνεται να βιώνει έντονα και επίπονα κατά τη διάρκεια του βίου του την αίσθηση του μη ανήκειν. Με τάσεις φυγής και απόρριψης της τακτοποιημένης ζωής που ήθελαν να του επιβάλλουν, εισέρχεται από πολύ μικρή ηλικία στον κόσμο των ναρκωτικών. Η εξάρτηση του αυτή και η συναισθηματική του αστάθεια επιδεινώθηκαν με το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, οπότε και αυξήθηκαν οι κρίσεις κατάθλιψεις και οι τάσεις αυτοκτονίας. Τον Νοέμβριο του 1914 τερματίζει τη σκοτεινή του ύπαρξη μετά από μεγάλη δόση κοκαΐνης, σε ηλικία μόλις 27 ετών.

«Έχω τόσο αποκαρδιωθεί από το δεδομένο της θνητότητάς μου που έχω αποφασίσει ν αυτοκτονήσω» γράφει η Σάρα Κέην (1971-1999) στο θεατρικό της έργο «Η ψύχωση των 4:48». Με ιστορικό βαριάς κατάθλιψης και εθελοντικής νοσηλείας, η Αγγλίδα θεατρική συγγραφέας, της οποίας τα έργα χαρακτηρίζονται από ωμή βία και ακραίες σεξουαλικές πράξεις, υπηρετεί ένα θέατρο που υπάρχει για να διαφεύγει τους περιορισμούς των ειδικών, το οποίο όμως σε κάθε περίπτωση κατορθώνει να αγγίξει ποικιλοτρόπως τον δέκτη του. Η Κέην βρέθηκε κρεμασμένη στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν ύστερα από μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας.

Πίσω στα ελληνικά δεδομένα, ο Κώστας Καρυωτάκης (1896-1928), ποιητής και πεζογράφος, απόφοιτος Νομικής, γράφει στις τελευταίες του σημειώσεις «Συνιστώ σε όσους σκοπεύουν να αυτοκτονήσουν να αποφύγουν την μέθοδο του πνιγμού, εάν γνωρίζουν καλό κολύμπι. Εγώ ταλαιπωρήθηκα στη θάλασσα δέκα ώρες και δεν κατάφερα τίποτα». Λίγη ώρα μετά αυτοκτόνησε με το πιστόλι στην καρδιά στην πόλη της Πρέβεζας, τον Ιούλιο του 1928. «Ήταν η ζωή τους λένε τραγωδία» γράφει στο ποίημα του «Ιδανικοί Αυτόχειρες» μη μπορώντας ο ίδιος ποτέ να συμφιλιωθεί με την ασθένεια της σύφιλης που τον ταλάνιζε.

«Δεν ξέρω πώς να σκοτώσω τις ατέλειωτες ώρες της ημέρας» αναφέρει στο «Παραμύθι χωρίς όνομα» η Πηνελόπη Δέλτα (1874-1941). Βρίσκει τον τρόπο την Άνοιξη του 1941, τολμώντας το απονενοημένο διάβημα στο σπίτι της στην Κηφισιά, παίρνοντας δηλητήριο. Πεθαίνει πέντε μέρες αργότερα. Βαθειά ευαίσθητη προσωπικότητα η Δέλτα δυσκολεύτηκε να ενταχθεί στις αυστηρές αρχές ανατροφής της οικογενείας της, ενώ ο γάμος της με τον Στέφανο Δέλτα (άνθρωπος όμως βαθειά καλλιεργημένος που την βοήθησε σημαντικά ως προς την πνευματική της εξέλιξη) είναι αποφασισμένος από τον πατέρα της καθώς εξυπηρετεί την επιχειρηματική του δραστηριότητα. Η φλογερή σχέση που ανέπτυξε με τον Ίωνα Δραγούμη για πολλά χρόνια και η αδυναμία της να αφήσει την οικογένεια της, χαρακτηριζόμενη από μια βαθιά αίσθηση καθήκοντος που έτρεφε, την οδηγούν στην εξομολόγηση του πάθους της για τον Δραγούμη στον άντρα της αλλά και σε δυο απόπειρες αυτοκτονίας. Όταν πλέον ο Δραγούμης συνδέεται με την Μαρίκα Κοτοπούλη, η Δέλτα θα φορέσει μαύρα μέχρι το τέλος της ζωή της, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες χειρόγραφες σελίδες που περιέγραφαν την σχέση τους.

Ναπολέων Λαπαθιώτης (1888-1944). Ο Έλληνας ποιητής του μεσοπολέμου αυτοκτόνησε στο σπίτι του με το πιστόλι του πατέρα του. Απόφοιτος και αυτός της Νομικής σχολής, δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα, ενώ εκτός από ποιήματα, έχει γράψει πάνω από 100 πεζογραφήματα και δεκάδες διηγήματα. Φτωχός και καταπονημένος από τα ναρκωτικά και τον έκλυτο βίο, στα τελευταία του ποιήματα κυριαρχεί η μελαγχολία για τα χαμένα ιδανικά και το αίσθημα της νοσταλγίας. «Κι όπως κυλά στα βάθη του κενού μου, σαν άστρο φλογερό στον άξονα του, δε νιώθω πια να ζει παρά το Νου μου, στην Απεραντοσύνη του Θανάτου» γράφει στο ποίημα του Θάνατος.

Τα παραπάνω είναι μερικά μόνο παραδείγματα σημαντικών ανθρώπων της παγκόσμιας και ελληνικής λογοτεχνίας που αποφάσισαν να δώσουν τέλος στη ζωή τους. Δύσκολα παιδικά χρόνια, βαριές ασθένειες, κατάθλιψη, τάσεις φυγής, το αίσθημα του μη ανήκειν, υπερευαισθησία απέναντι στη στεγνή πραγματικότητα, ασφυκτικοί κοινωνικοί κλοιοί. Όλα αυτά θα τα βρει σίγουρα κανείς ανάμεσα στους ιδανικούς λογοτέχνες αυτόχειρες αλλά και στους αυτόχειρες γενικά. Όμως ο λόρδος Τσέστερφηλντ λέει «Την απραξία την θεωρώ ένα είδος αυτοκτονίας». Όλοι οι παραπάνω λογοτέχνες υπήρξαν άνθρωποι οι οποίοι έδωσαν σάρκα και οστά στο χάρισμά τους, το αγκάλιασαν, το αποδέχτηκαν και εκείνο κυοφόρησε και γέννησε τα πνευματικά τους έργα παρά την τρομερή κατάληξη των κατόχων του. Ίσως το χειρότερο αμάρτημα να είναι τελικά αυτού του είδους η αυτοκτονία: η απραξία, η ακινητοποίηση, τα αποξηραμένα χαρίσματα. Είναι κι αυτό μια μορφή βεβήλωσης, ένα είδος θανάτου.

Πηγή: pragmatikotita.gr

Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ

Ο Κωστής Παλαμάς (Πάτρα, 13 Ιανουαρίου 1859 - Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 1943) ήταν ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός και κριτικός της λογοτεχνίας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη και ανανέωση της νεοελληνικής ποίησης. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής γενιάς του 1880, πρωτοπόρος, μαζί με το Νίκο Καμπά και το Γεώργιο Δροσίνη, της αποκαλούμενης Νέας Αθηναϊκής (ή Παλαμικής) σχολής.

Η Πολιτεία λωλάθηκε, κι απόπαιδα τα κάνει

το Νου, το Λόγο, την Καρδιά, τον Ψάλτη, τον Προφήτη·

κάθε σπαθί, κάθε φτερό, κάθε χλωρό στεφάνι,

στη λάσπη. Σταύλος ο ναός, μπουντρούμι και το σπίτι.

Από θαμπούς ντερβίσηδες και στέρφους μανταρίνους

κι από τους χαλκοπράσινους η Πολιτεία πατιέται.

Χαρά στους χασομέρηδες! Χαρά στους αρλεκίνους!

Σκλάβος ξανάσκυψε ο ρωμιός και δασκαλοκρατιέται.

Δεν έχεις, Όλυμπε, θεούς, μηδέ λεβέντες η Όσσα,

ραγιάδες έχεις, μάννα γη, σκυφτούς για το χαράτσι,

κούφιοι και οκνοί καταφρονούν τη θεία τραχιά σου γλώσσα,

των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι.

Και δημοκόποι Κλέωνες και λογοκόποι Ζωίλοι,

Και Μαμμωνάδες βάρβαροι, και χαύνοι λεβαντίνοι·

Λύκοι, κοπάδια, οι πιστικοί και ψωριασμένοι οι σκύλοι

Κι οι χαροκόποι αδιάντροποι, και πόρνη η Ρωμιοσύνη!"

Το Σκοτεινό Τρυγόνι - 9. Η γυναίκα και ο Παπαδιαμάντης

Το σκοτεινό Τρυγόνι - 8. Ο Παπαδιαμάντης στο θέατρο

Το σκοτεινό Τρυγόνι - 6. Ο Παπαδιαμάντης στην τηλεόραση

Σειρά εκπομπών εσωτερικής παραγωγής της ΕΡΤ για τα εκατό χρόνια από το θάνατο του κορυφαίου Έλληνα πεζογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (3.1.1911 -- 3.1.2011). 
«Μάννα μου, εγώ ΄μαι τ΄ άμοιρο, το σκοτεινό τρυγόνι,όπου το δέρνει ο άνεμος, βροχή που το πληγώνει», είναι οι δύο πρώτοι στίχοι από το νεανικό ποίημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Προς την Μητέρα μου», γραμμένο πίσω από ένα γράμμα του, το 1874. Η τέταρτη στροφή του ίδιου ποιήματος βρίσκεται και στο μυθιστόρημά του «Η Φόνισσα».
Επεισόδιο: 6 - Ο Παπαδιαμάντης στην τηλεόραση
Ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής, με αφορμή την τηλεταινία του «Καληνύχτα κυρ Αλέξανδρε», μιλάει για τον Παπαδιαμάντη, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά, την «πυξίδα» της μέχρι τώρα πορείας του στον ελληνικό κινηματογράφο.
Ο Τάσος Ψαρράς, σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ για τον Παπαδιαμάντη στην τηλεοπτική σειρά «Εποχές και συγγραφείς.», αναδεικνύει τον κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα του στγγραφέα. 
Σκηνοθέτης: Γιώργος Βαρελάς
Έρευνα: Γιάννης Μπασκόζος 
Παραγωγή: Τμήμα Δραματοποιημένων Προγραμμάτων ΕΡΤ

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ, ΕΡΤ, Το σκοτεινό τρυγόνι 2, Παπαδιαμάντης

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ

Τ άκουσες, Αρετούσα μου, τα θλιβερά μαντάτα;
ο Kύρης σου μ' εξόρισε σ' τση ξενιτιάς τη στράτα;

Tέσσερεις μέρες μοναχάς μου 'δωκε ν' ανιμένω,
κι αποκεί να ξενιτευτώ, πολλά μακρά να πηαίνω.

Kαι πώς να σ' αποχωριστώ, και πώς να σου μακρύνω,
και πώς να ζήσω δίχως σου στο χωρισμόν εκείνο

Kατέχω το κι ο Kύρης σου γλήγορα σε παντρεύγει,
Pηγόπουλο, Aφεντόπουλο, σαν είσαι συ, γυρεύγει.

Kι ουδέ μπορείς ν' αντισταθείς, σα θέλουν οι Γονείς σου
νικούν την-ε τη γνώμη σου, κι αλλάσσει η όρεξή σου.

"Mιά χάρη, Aφέντρα, σου ζητώ, κ' εκείνη θέλω μόνο,
και μετά κείνη ολόχαρος τη ζήση μου τελειώνω.

Tην ώρα που αρραβωνιαστείς, να βαραναστενάξεις,
κι όντε σα νύφη στολιστείς, σαν παντρεμένη αλλάξεις,

ν' αναδακρυώσεις και να πεις· "Pωτόκριτε καημένε,
τά σου'ταξα λησμόνησα, τό'θελες πλιό δεν έναι

Kαι κάθε μήνα μιά φορά μέσα στην κάμερά σου,
λόγιασε τά'παθα για σε, να με πονεί η καρδιά σου.

Kαι πιάνε και τη σγουραφιάν (ζωγραφιά), που'βρες στ' αρμάρι μέσα,
και τα τραγούδια, που'λεγα, κι οπού πολλά σου αρέσα',

και διάβαζέ τα, θώρειε τα, κι αναθυμού κ' εμένα,
που μ' εξορίσανε ο-για σε πολλά μακρά στα ξένα.

Kι ας τάξω ο κακορίζικος, πως δε σ' είδα ποτέ μου,
μα ένα κερί-ν αφτούμενον εκράτουν, κ' ήσβησέ μου.


www.xilouris.gr

Ο ΟΡΚΟΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΟΥΣΑΣ,Βιτσέντζος Κορνάρος-Λουδοβίκος των Ανωγείων

Στίχοι: Βιτσέντζος Κορνάρος
Μουσική: Λουδοβίκος των Ανωγείων

Τα λόγια σου Ρωτόκριτε, 
φαρμάκιν εβαστούσα, 
ουδ' όλπιζα ουδ' ανήμενα 
τ' αυτιά μου ότι ακούσα.

Διώξε τσι αυτούς τσι λογισμούς 
κι έγνοια καμιά μην έχης, 
μη θέλης να ξαναρωτάς 
το πράμα που κατέχεις.

Και πως μπορώ να σ' αρνηθώ· 
κι α θέλω, δε μ' αφήνει 
τούτη η καρδιά, που εσύ 'βαλες 
στσ' αγάπης το καμίνι. 

Κι α δε θελήση η μοίρα μας 
να σμίξωμεν ομάδι, 
η ψη σου ας έρθη να με βρη 
χαιράμενη στον Άδη

O ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ: ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Γ΄ -Ο ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ
ΠΟΙΗΣΗ: ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ - POETRY: DIONYSIOS SOLOMOS

ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΕΡΓΟ: "ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ"
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ
MUSIC: YANNIS MARKOPOULOS

ΑΦΗΓΗΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΠΠΑ
ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ & ΧΟΡΩΔΙΑ

ΙΘΑΚΗ, ΚΑΒΑΦΗΣ, απαγγέλει ο Σον Κόννερι

O Sean Connery απαγγέλει την Ιθάκη του Καβάφη σε μουσική υπόκρουση Παπαθανασίου.
ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ - ΙΘΑΚΗ (1911)

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μεν' η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωϊά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους,
να σταματήσεις σ' εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν' αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ' έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά,
σε πόλεις Αιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ' τους σπουδασμένους.
Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί ειν' ο προορισμός σου.
Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει
και γέρος πια ν' αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στο δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ'έδωσε τ' ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δε σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν.

ΚΑΚΗ ΦΩΤΙΑ, ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, ΥΠΟΓΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

ΚΑΒΑΦΗΣ, Η ΤΑΙΝΙΑ, 1996

Ετος-1996

Υποθεση-Πλάι στον ετοιμοθάνατο Καβάφη ένας βιογράφος προσπαθεί να αποσπάσει στοιχεία για τη ζωή του. Ο ποιητής μένει σιωπηλός, ενώ από το νού του περνούν εικόνες και γεγονότα...

Το έργο ανατρέχει στην παιδική ηλικία του Καβάφη και στην ψυχική του ενηλικίωση που τον οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα ποιητικής έκφρασης. Η ζωή στην Αλεξάνδρεια, τα ταξίδια του στην Ελλάδα και στην Κωνσταντινούπολη τον έφεραν κοντά στον πλούσιο αισθησιασμό αρχαίων πολιτισμών και τον οδήγησαν σε μία ζωή γεμάτη πάθη και ερωτικές επιθυμίες. Ο Καβάφης εξέφρασε με λυρισμό τον κρυφό του έρωτα για νέους άντρες, ξεπερνώντας τη σεμνοτυφία των καιρών του, αλλά παρέμεινε το κύριο στοιχείο μιας ζωής σημαδεμένης από πίκρα και βαθιές απογοητεύσεις. Οι ερωτικές του προτιμήσεις εξιδανικεύονται μέσα από την αγνή κλασική παράδοση και αποτελούν την κινητήρια δύναμη μιας θεσπέσιας ποίησης.

Βραβείο Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας, Βραβείο Φωτογραφίας, Βραβείο Β΄ Γυναικείου Ρόλου, Βραβείο Μακιγιάζ. Δυο διεθνή Βραβεία Μουσικής για τον Βαγγέλη Παπαθανασίου - από τα φεστιβάλ Γάνδης Βελγίου και Βαλέντσια Ισπανίας. Επίσημη συμμετοχή στα Φεστιβάλ Βερολίνου και Τορόντο και σε άλλα 50 διεθνή φεστιβάλ. Προβολή στις αίθουσες στη Γαλλία για 11η(!) συνεχή χρονιά. Η ελληνική υποψηφιότητα στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου (Βραβεία Φελίξ).

ΣΜΥΡΝΗ, ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Η ΔΕ ΠΟΛΙΣ ΕΛΑΛΗΣΕΝ, ΚΑΒΑΦΗΣ

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, ΚΑΤΡΑΚΗΣ

Ο “Ερωτόκριτος” ανήκει στην κατηγορία των επικών ποιημάτων και θεωρείται ως ένα από τα αριστουργήματα της Ελληνικής Λογοτεχνίας. Τον τίτλο του τον έχει πάρει από τον Ερωτόκριτο, το κύριο πρόσωπο του έργου, το οποίο υποδηλώνει «αυτόν που έχει κριθεί από τον Έρωτα».

Ο «Ερωτόκριτος» είναι ένα επικό, αφηγηματικό ποίημα δέκα χιλιάδων δώδεκα (10.012) δεκαπεντασύλλαβων στίχων. Η γλώσσα του είναι το Κρητικό ιδίωμα, αλλά επεξεργασμένο έτσι ώστε να καταστεί εξαιρετικό λογοτεχνικό όργανο, και η στιχουργία στηρίζεται μεν στο δημοτικό τραγούδι, ταυτόχρονα όμως διαφοροποιείται αρκετά. Το έργο ήταν πολύ δημοφιλές και κυκλοφορούσε σε χειρόγραφα όλον τον 17ο αι. Η πρώτη έντυπη έκδοσή του έγινε στην Βενετία το 1713. Η διάδοση του έπους υπήρξε τεράστια, σε όλες τις Περιοχές όπου ζούσε τότε ο Ελληνισμός. Ο Κοραής χαρακτηρίζει τον Κορνάρο «Όμηρο της λαϊκής φιλολογίας» και το έπος του λειτούργησε για τους νεώτερους ποιητές ως σημείο αναφοράς και αστείρευτη πηγή Ελληνικότητας.

Υπόθεση και μέρη του «Ερωτόκριτου».

Το έργο διαδραματίζεται στην αρχαία Αθήνα:
“εις την Αθήνα, που ήτονε τση μάθησις η βρώσις
και το θρονί της αρετής κι ο ποταμός τση γνώσης…” (στ. 25-26, Α΄μέρους). Η εποχή όμως που περιγράφει αποτυπώνει ένα ιπποτικό πνεύμα, που το γνωρίσαμε κυρίως μέσω της επανεμφανίσεώς του στη Δύση… Το έπος συνδέει μυστηριακά την Κρήτη με την Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα.
Το έπος χωρίζεται σε πέντε μέρη και η υπόθεση είναι συνοπτικά η εξής:

Α΄ Μέρος: Στίχοι: 1 – 2216
Ο βασιλιάς της Αθήνας Ηράκλης και η σύζυγός του Άρτεμη αποκτούν μετά από πολλά χρόνια γάμου μια κόρη, την Αρετούσα. Τη βασιλοπούλα ερωτεύεται ο γιος του Πεζόστρατου, πιστού συμβούλου του βασιλιά, ο Ερωτόκριτος. Επειδή δεν μπορεί να φανερώσει τον έρωτά του, πηγαίνει κάτω από το παράθυρό της τα βράδια και της τραγουδά. Η κοπέλα σταδιακά ερωτεύεται τον άγνωστο τραγουδιστή. Ο Ηράκλης, όταν μαθαίνει για τον τραγουδιστή, του στέλνει 10 στρατιώτες του για να τον συλλάβουν, ο Ερωτόκριτος όμως μαζί με τον αγαπημένο του φίλο σκοτώνει τους 2 στρατιώτες του βασιλιά και λαβώνει τους άλλους 8. Ο Ερωτόκριτος, καταλαβαίνοντας ότι ο έρωτάς του δεν μπορεί να έχει αίσια έκβαση, ταξιδεύει στη Χαλκίδα για να ξεχάσει. Στο διάστημα αυτό ο πατέρας του αρρωσταίνει και όταν η Αρετούσα τον επισκέπτεται, βρίσκει στο δωμάτιο του Ερωτόκριτου μια ζωγραφιά που την απεικονίζει και τους στίχους που της τραγουδούσε. Όταν εκείνος επιστρέφει, ανακαλύπτει την απουσία της ζωγραφιάς και των τραγουδιών και μαθαίνει ότι μόνο η Αρετούσα τους είχε επισκεφτεί. Επειδή καταλαβαίνει ότι αποκαλύφθηκε η ταυτότητά του και ότι μπορεί να κινδυνεύει, μένει στο σπίτι προσποιούμενος ασθένεια και η Αρετούσα του στέλνει για περαστικά ένα καλάθι με μήλα, ως ένδειξη ότι ανταποκρίνεται στα συναισθήματά του.

Β΄ Μέρος: Στίχοι: 1 – 2464
Ο βασιλιάς οργανώνει κονταροχτύπημα για να διασκεδάσει την κόρη του. Παίρνουν μέρος πολλά αρχοντόπουλα από όλον τον γνωστό κόσμο και ο Ερωτόκριτος αναδεικνύεται νικητής.

Γ΄ Μέρος: Στίχοι: 1 – 1760
Το ζευγάρι αρχίζει να συναντιέται κρυφά στο παράθυρο της Αρετούσας. Η κοπέλα παρακινεί τον Ερωτόκριτο να τη ζητήσει από τον πατέρα της. Όπως είναι φυσικό, ο βασιλιάς εξοργίζεται με το “θράσος” του νέου και τον εξορίζει. Ταυτόχρονα φτάνουν προξενιά για την Αρετούσα από το βασιλιά του Βυζαντίου. Η κοπέλα αμέσως αρραβωνιάζεται κρυφά με τον Ερωτόκριτο, πριν αυτός εγκαταλείψει την πόλη.

Δ΄ Μέρος: Στίχοι: 1 – 2022
Η Αρετούσα αρνείται να δεχθεί το προξενιό και ο βασιλιάς τη φυλακίζει μαζί με την πιστή παραμάνα της. Έπειτα από τρία χρόνια, όταν οι Βλάχοι πολιορκούν την Αθήνα, εμφανίζεται ο Ερωτόκριτος μεταμφιεσμένος. Σε μια μάχη σώζει τη ζωή του βασιλιά και τραυματίζεται.

Ε΄ Μέρος: Στίχοι: 1 – 1550
Ο βασιλιάς για να ευχαριστήσει τον τραυματισμένο ξένο του προσφέρει σύζυγο την κόρη του. Η Αρετούσα αρνείται και αυτόν τον γάμο και στη συζήτηση με τον μεταμφιεσμένο Ερωτόκριτο επιμένει στην άρνησή της. Ο Ερωτόκριτος την υποβάλλει σε δοκιμασίες για να επιβεβαιώσει την πίστη της και τελικά της αποκαλύπτεται αφού λύνει τα μαγικά που τον είχαν μεταμορφώσει. Ο βασιλιάς αποδέχεται το γάμο και συμφιλιώνεται με τον Ερωτόκριτο και τον πατέρα του και ο Ερωτόκριτος ενώνεται οριστικά με την Αρετούσα και ανεβαίνει στον θρόνο της Αθήνας.